2011 DÖNEM SONU İŞLEMLERİ İLE İLGİLİ HATIRLATMALAR

Dönem sonu işlemleri geçici vergi uygulaması ile birlikte her üç ayın sonunda yapılması nedeniyle, konu hatırlatma amaçlı olarak başlıklar halinde aşağıda belirtilmiştir.

1. Mevcut emtia fiilen sayılmak suretiyle değerlemesi yapılmalıdır.

2. Stok sayımında fiili durumla kaydi durum karşılaştırılarak noksanlık veya fazlalık varsa nedeni

araştırılmalı ve katma değer vergisi de dikkate alınarak gerekli düzelme işlemleri yapılmalıdır.

3. Stok sayım ve değerlemesinden sonra satılan malın maliyeti tespit edilerek kayıtlara alınmalıdır.

4. Stoklarda varsa değer düşüklüğü bununla ilgili olarak takdir komisyonuna başvurup gerekli karar

alınmalıdır.

5. Yıl içinde A.T.İ.K. alınmışsa, bunların alımıyla ilgili olarak yılın sonuna kadar oluşan kredi faizi, kur

farkı, vade farkı vs. giderler ilgili iktisadi kıymetin maliyetine eklenmelidir.

6. 01.01.2004 tarihinden önce aktifleştirilen iktisadi kıymetlerin cari yıla ilişkin amortismanları eski usul  ve esaslar çerçevesinde, 01.01.2004 tarihinden sonra aktifleştirilen iktisadi kıymetlerin cari yıl amortismanları ise, Maliye Bakanlığınca ilan edilen oranlar dikkate alınarak hesaplanmalıdır.

7. Yıl içinde alınan binek otomobilleri için kıst amortisman uygulamasına dikkat edilmelidir.

8. Yıl içinde satılan A.T.İ.K. nedeniyle ayrılmış bulunan amortismanlar satış esnasında dikkate

alınmalıdır.

9. Satılan A.T.İ.K. ile ilgili olarak oluşan kar, gerekli şartlar sağlanmışsa yenileme fonu hesabına

aktarılmalıdır.

10. Zarar gören A.T.İ.K. ile ilgili olarak alınan sigorta tazminat bedeli iktisadi kıymetin değerinden fazla

olan kısmı, gerekli koşulların varlığı halinde yenileme fonu hesabına atılmalıdır.

11. Kıst amortismana tabi iktisadi kıymetlerin, amortisman süresinin son yılında, ayrılmayan ilk yıla

ilişkin amortisman tutarının gider kaydı yapılmalıdır.

12. İlk tesis ve taazzuv (kuruluş ve örgütlenme) giderleri ile özel maliyetler gibi aktifleştirilen giderlerin yıllık itfa payları hesaplanıp gider yazılmalıdır.

13. Peşin ödenen giderler içinde 2011 yılına ilişkin olanlarının alınıp cari yıl giderlerine atılması

unutulmamalıdır.

14. Peşin tahsil edilen gelirler hesabında bulunan ve 2011 yılı geliri olan kısmın bu hesaptan alınarak cari dönem hasılatına eklenmelidir.

15. Alıcılarla (müşterilerle) ilgili cari hesap mutabakatları yapılmalıdır.

16. Satıcılarla ilgili cari hesap mutabakatları yapılmalıdır.

17. Bankalarla gerekli mutabakatlar sağlanmalıdır.

18. Yukarıda sayılan her üç mutabakat sonucuna göre gerekirse ilgili kayıtlar yapılmalıdır.

19. Kasa sayımı yapılarak kaydi durumla fiili durum karşılaştırılmalı farklılık varsa gerekli araştırma

yapılıp kayıtlara alınmalıdır.

20. Döviz kasası Maliye Bakanlığınca belirlenen kurlar esas alınarak değerlenmeli ve gerekli kayıtlar

yapılmalıdır.

21. Bankadaki döviz hesapları Maliye Bakanlığınca belirlenen kurlar esas alınarak değerlenmeli ve

kayıtları yapılmalıdır.

22. Alınan çekler ve verilen çeklerin reeskonta tabi tutulması halinde oluşan gelir veya gider tutarları

vergilemede dikkate alınmamalıdır.

23. Alacak ve borç senetleri istenirse reeskonta tabi tutulabilir. Alacak senetleri reeskonta tabi tutulması halinde borç senetleri de mutlaka reeskonta tabi tutulmalıdır. Senetlerde faiz oranı belli değilse, T.C. Merkez Bankası reeskont oranı uygulanarak gerekli kayıtlar yapılmalıdır

24. Yabancı para birimi üzerinden düzenlenen alacak ve borç senetleri de yukarıda belirtildiği şekilde

reeskonta tabi tutulabilir.  Senetlerde faiz oranı belli edilmemiş ise, Londra bankalar arası faiz oranı

(LIBOR) esas alınmalıdır.

25. Bankalardaki vadeli mevduat hesaplarının dönem sonu itibariyle hesaplanan faiz tutarlarının gelir

kaydı unutulmamalıdır.

26. Kullanılan banka kredileri ile ilgili olarak dönem sonuna kadar oluşan faiz tutarı hesaplanıp gider

kaydedilmelidir.

27. Aktifte kayıtlı bulunan;

a) Hisse senetleri,

b) Fon portföylerinin %51’i Türkiye’de kurulu bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım

fonu katılma belgeleri,alış bedeli ile değerlenmelidir.

c) Yukarıda sayılanlar dışındaki tüm menkul kıymetler borsa rayici ile değerlendirilmelidir. Borsa

rayici yoksa veya borsa rayici muvazaalı bir şekilde oluştuğu anlaşılması halinde, değerlendirmeye

esas bedel, menkul kıymetin alış bedelinin vadede elde edilecek gelirin (kur farkları dahil) iktisap

tarihinden değerleme gününe kadar geçen süreye ilişkin kısmı eklenmek suretiyle tespit edilmelidir.

d) Ancak, borsa rayici bulunmayan, getirisi ihraç edenin kar ve zararına bağlı olarak doğan ve

değerleme günü itibariyle hesaplanması mümkün olmayan menkul kıymetler alış bedeli ile

değerlemesi yapılmalıdır.

28. Dava ve icra safhasına giren alacaklar için karşılık ayrılıp gider kaydedilmelidir. Teminata bağlı

alacaklar bu safhaya gelse bile karşılık ayrılmamalıdır.

29.  Dava ve icra takibine değmeyecek derecede (dava ve icra masraflarının alacaktan fazla olması

durumundaki) küçük alacaklar için birden fazla yazılı istenmiş olmak koşulu ile karşılık ayrılmalıdır.

30. Mahkeme kararına veya kanaat verici bir belgeye  dayanarak tahsil olanağı kalmayan alacaklar

kayıtlardan silinmelidir.

31. Ortaklara verilen borçlara adat hesaplanıp,

a) Şirket kredi kullanmışsa kredi faiz oranı,

b) Kullanmamışsa reeskont oranı,üzerinden faiz hesaplanıp fatura düzenlenmeli ve %18 KDV uygulanmalıdır.

32. Dönem giderleri ile ilgili yansıtma kayıtları yapılarak, gelir ve gider hesaplarının tamamı dönem kar veya zarar hesabına aktarılmalıdır.

33. Yıllık beyannameye eklenmek üzere, yıl içinde tevkif yolu ile ödenen vergilerle ilgili olarak, tevkifat

yapan kurum ve kuruluşlardan yazılar alınmalıdır.

34.Yapılan bağış ve yardımların gider yazılması yerine, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde

beyan edilen gelirden indirilmesi esası getirilmiş olduğu hususu dikkate alınmalı  ve buna göre bağış ve yardımların tamamı önce kanunen kabul edilmeyen gider olarak beyanname üzerinde kazanca eklenmeli ve daha sonra gelirden indirilecek bağış ve yardımların tutarı kazancın %5’ine (kalkınmada öncelikli yörelerde %10’una)  kadar olan kısmı hesaplanarak beyannamede ayrıca gösterilmek kazançtan indirilmelidir.

Formül: Kurum Kazancı – (Geçmiş yıl zararları + İştirak kazançları) x %5 (veya %10)

Özel kanunlarına göre yapılan ve miktar sınırlamasına tabi olmayan bağış ve yardımlar da önce KKEG

olarak dikkate alınıp kazancın varlığı halinde beyannamede ayrıca gösterilerek suretiyle indirilmelidir. (Bu kanunlar şunlardır: 7269 sayılı Umumi Hayata Müessif Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle

Yapılacak Yardımlara Dair Kanun, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu, 222 sayılı İlk Öğretim ve Eğitim

Kanunu, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu, 3338 sayılı Türk Silahlı

Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı Kanunu, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu

Kanunu, 2878 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih  Yüksek Kurumu Kanunu, 278 sayılı Türkiye Bilimsel

Teknik Araştırma Kurumu Kanunu ve 4122 sayılı Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik

Kanunu)

35. Diğer kanunen kabul edilmeyen giderler tespit edilerek beyannamede kurum kazancına eklenmesi

unutulmamalıdır.

36. Serbest bölgelerden elde edilen gelirlerin istisna olarak dikkate alınması temin edilmelidir.

37.Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında elde edilen kazançların kurumlar vergisinden

istisna olduğu unutulmamalıdır.

38.Türk Gemi Siciline kayıtlı gemilerin işletilmesinden sağlanan kazançların varlığı halinde bu

kazançların kurumlar vergisi istisna edildiği unutulmamalıdır.

39. Gelir Vergisi Kanununun geçici 69 uncu maddesi hükmü uyarınca varsa yatırım indirimi istisna tutarı belirlenmelidir. Buna göre;

A. 31.12.2005 tarihi itibariyle indirim konusu yapılamamış ve 2011 yılına devreden yatırım indirim

istisna tutarlarının indeksleme yapılarak kurum kazancından indirilmesi unutulmamalıdır.

B. 24.04.2003 tarihinde önce yapılan müracaatlara istinaden alınan Yatırım Teşvik Belgesine dayanan

yatırımlardan 2011 yılına devreden yatırım indirimi istisna tutarlarının indeksleme yapılarak kurum

kazancından indirilmesi sağlanmalıdır.

Yukarıda belirtilen şekilde yararlanılan yatırım indirim istisnası tutarı üzerinden, kazancın dağıtılıp

dağıtılmadığına bakılmaksızın mutlak surette, G.V.K. nun Geçici 61 inci maddesi kapsamında %19.8

oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hususu unutulmamalıdır.

C. Gelir Vergisi Kanunu’nun yürürlükten kaldırılan 19 uncu maddesi kapsamında 2005 yılında

başlanmış olup iktisadi ve teknik bütünlük arz eden ve 2006 - 2008 yılında gerçekleştirilen yatırımlar

nedeniyle yapılan yatırım harcamalarının %40’ı  olan devreden  yatırım indirimi istisnası  tutarından

kurum kazancının yetersizliği nedeniyle 2011 yılına  devreden tutarın da endeksleme yapılarak kurum

kazancının vergilendirilmesi sırasında dikkate alınmalıdır.

Her durumda kazançtan indirilebilecek yatırım indirimi tutarı o yılın kurum kazancının %25’ini

geçemeyeceği ve yatırım indirimi istisnası uygulandıktan sonra kalan matrah üzerinden %20 oranında

kurumlar vergisi hesaplanacağı hususları da unutulmamalıdır.

40. Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesi kapsamında kurumlar vergisinden istisna edilen varsa aşağıda belirtilen kazançlar tespit edilerek kurum kazancından indirilmesi sağlanmalıdır.

a. Tam mükellef kurumlardan elde edilen iştirak kazançları,

b. Dar mükellef kurumlardan elde edilen iştirak kazançları,

c. Yurt dışı iştirak hisselerinin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar,

d. Emisyon primleri,

e. Yurtdışı inşaat ve onarım işleri ile teknik hizmetlerden sağlanan kazançlar,

f. Portföy ve fon işletme kazançları,

g. Gayrimenkul ve iştirak satışları kazançlarının %75’i,7 of 10

h. Banka borçlarının ödenmesinde kullanılan gayrimenkul ve iştirak hisseleri satış kazançları,

ı. Bankaların alacak karşılığında edindikleri gayrimenkullerin satışından sağlanan kazançların %75’i,

i. Eğitim kazançları,

j. Rehabilitasyon merkezlerinin işletilmesinden sağlanan kazançlar,

k. Kooperatiflerin ortakları için hesapladıkları risturnlar.

41. Amortismanlarının  1/2’si gider olarak dikkate alınmayan binek otomobillerinin satışında,

amortismanların gider kaydedilmeyen kısmı beyanname üzerinden diğer indirimler kısmında gösterilerek

kazançtan indirilmelidir.

42. Beyan edilen kazanca göre ödenecek kurumlar vergisi ve eski hükümlere göre yararlanılan yatırım

indirimi istisnası tutarı üzerinden kesilen gelir vergisi ile kurumlar vergisinden istisna edilen emeklilik

yatırın fonları dışında kalan fon ve portföy kazançları üzerinden K.V.K. uyarınca yapılan kurumlar vergisi

kesinti toplamı kadar karşılık ayrılıp, 31.12.2011 tarihli bilanço ve gelir tablosunda gösterilmelidir.

43. 2011 yılına ilişkin olup, kurumlar vergisi beyannamesi verilene kadar gelen gider faturalarının KDV

tutarları ile birlikte 2012 yılı kanunu defter kayıtlarına geçmiş yıl gideri olarak kaydedilip, kurumlar

vergisi beyannamesinde bu fatura toplamları diğer indirimler sütununda gösterilerek matrahtan indirilmesi

sağlanmalıdır.

44.  2010 yılına ilişkin olup 2011 yılı kayıtlarına alınan  geç gelen fatura bedelleri, 2010 yılı kurum

kazancından beyanname üzerinden indirilmiş olacağından, bu tutarların  2011 yılı beyanı sırasında

kanunen kabul edilmeyen gider olarak kumum kazancına eklenmesi unutulmamalıdır.

45.  2008 vergilendirme döneminde satılan ve yenilenmesine karar alınan demirbaşlarla ilgili olarak

oluşturulan yenileme fonu hesabına konulan tutar, ilgili iktisadi kıymet alınmaması halinde 2011 yılı

kazancına eklenmesi unutulmamalıdır.

46. Örtülü sermayeye ilişkin faiz ve benzeri ödemeler ile örtülü yoldan dağıtılan kazançlar bir yandan

kanunen kabul edilmeyen gider olması yanında, diğer yandan bu ödemeler hesap döneminin son günü

itibariyle dağıtılmış kar payı sayıldığı hususu unutulmamalı ve ödenen bu tutarlar brütleştirilmek suretiyle

üzerinden kar dağıtımına ilişkin %15 oranında yapılacak vergi kesintisine ilişkin muhtasar beyannamenin

23.01.2012 tarihine kadar verilmesi ve kesilen verginin 26.01.2012 günü akşamına kadar ödenmesi

sağlanmalıdır.

Örnek 1. A.Ş. Ortaktan aldığı 600.000.00 TL borç karşılığında 2011’da 60.000.00 TL faiz ödemiş ve

finansman gideri yazmıştır. Dönem başı öz sermayesi 150.000.00 TL’dir. (Bu borcun tamamı 2012 yılında

ödenecektir.)8 of 10

- Örtülü Sermaye Tutarı = Ort. Alınan Borç - (Öz sermaye x 3)

150.000.00 TL  = 600.000.00 – (150.000.00 x 3)

- Örtülü Ser.İlişkin Faiz = Örtülü Sermaye x Ort.Ödenen Faiz

Ortaktan Alınan Borç

15.000.00 TL = 150.000.00 x 60.000.00      (K.K.E.Gider yazılır.)

600.000.00

- Dağıtılan net kar payı = Ört.Sermayeye ilişkin faiz olup 15.000.00 TL’dir.

- Dağıtılan kar payının net tutarı %15 kesinti oranına göre brüt tutarı =15.000.00 x 100/ 85 =

17.647.06 TL olup, bu tutar üzerinden yapılacak  vergi  kesintisi (17.647.06 x %15) = 2.647.06 TL

olacaktır.

- Bu tutar vergi 23.01.2012 günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile beyan edilip  26.01.2012

günü akşamına kadar ödenmesi ve ödenen bu tutar kurumca 2012 yılı kayıtlarına KKEG yazılması

gerekir.

Örnek 2. A.Ş. 2011 yılında ilişkisiz kişiye 500.000.00 TL sattığı yatın bir benzerini aynı vade ve

koşullarda ortağının eşine 420.000.00 TL satmıştır.

- Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Dağıtılan Kazanç =  Emsal Fiyatı  -  Ortağın Eşine Yapılan

Satışın Bedeli.

80.000.00 TL  = 500.000.00 TL –  420.000.00 TL

- Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan 80.000.00 TL KKEG olarak kurum kazancına

eklenmesi yanında ayrıca, dağıtılan net kar payının olarak %15 vergi kesintisine tabi tutulacaktır.

- Buna göre 80.000.00 TL’ nin %15 kesinti oranına göre brüt tutarı =80.000.00 x 100/ 85 = 94.117.65

TL olup, bu tutar üzerinden yapılacak vergi kesintisi (94.117.65 x  %15) = 14.117.65 TL olacaktır.

- Bu tutar vergi 23.01.2012 günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile beyan edilip 26.01.2012

günü akşamına kadar ödenmesi ve ödenen bu tutar kurumca 2012 yılı kayıtlarına KKEG yazılması

gerekir.9 of 10

47. KVK.’un 7 inci maddesi ile GVK.’un 75 inci maddesi uyarınca 31.12.2011 tarihi itibariyle elde

edilmiş sayılan kontrol edilebilen  kurum kazancı veya kar payı tutarlarının beyannameye ithal edilmesi  unutulmamalıdır.

48. Yatırım indirimi istisnasından yararlanmış olan kurumlarda da  kurumlar vergisi oranı %20  olarak

uygulanacaktır.

49. Yurt dışında ödenen vergilerin mahsubunda yasada belirtilen belgeler temin edilerek tercüme

ettirilmesi ve beyannameye eklenmelidir. Bu şekilde mahsup edilecek verginin tutarı, yurt dışı kazanç

üzerinden Türkiye’de alınacak vergiden fazla olmayacaktır.

50. Geçici vergi uygulaması nedeniyle, geçici vergi dönemleri itibariyle,

a) Amortisman ayıranlar dönem sonunda amortisman ayırmaktan vazgeçebilirler.

b) Amortisman hesaplamayanlar dönem sonunda amortisman ayırabilir ve gider yazabilirler.

c) Alacak ve borç senetlerini reeskonta tabi tutmayanlar dönem sonu itibariyle reeskont yapabilirler.

d) Alacak ve borç senetlerini reeskonta tabi tutanlar dönem sonunda reeskonttan vazgeçebilirler.

e) Yıl içinde yararlanılan yatırım indirimi istisna uygulamasından  verilen  geçici vergi

beyannamelerinin düzeltilmesi koşulu ile vazgeçebilirler.

f) Geçici vergi dönemlerinde yararlanılmayan yatırım indirimi istisnasından dönem sonunda

yararlanılabilir.