İlginç bir meslek ile ilgili bir özelgeyi sizinle paylaşmak istedim.

İlgi       : ../../2008 tarih ve ... sayılı dilekçe.

İlgi dilekçenizde; tarım işinde elçilik (dayıbaşılık) yaptığınızı ve adınıza kayıtlı otobüs ile tarım işçilerini tarlalara veya bahçelere götürüp getirdiğinizi, bu işi yılın belirli dönemlerinde yaptığınızı belirterek, bu işinizden dolayı basit usulde mükellef olup olamayacağınız hususunda, görüş talep etmektesiniz.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 37’inci maddesinin (1)’inci fıkrasında; her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu; (3)’üncü fıkrasında ise; ticari kazancın Vergi Usul Kanunu hükümlerine ve Gelir Vergisi Kanunu’nda yazılı gerçek (Bilanço veya İşletme hesabı) veya basit usullere göre tespit edileceği, belirtilmiştir.

Aynı kanunun 46’ıncı maddesinde; 47 ve 48’inci maddelerde yazılı basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarına sahip olanların basit usulde vergilendirileceği, herhangi bir şekilde gerçek usulde vergilendirilecek olanlar ve gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin bir daha hiçbir şekilde basit usule dönemeyecekleri ile bu kişilerin aynı türden iş yapan eş ve çocuklarının da bu faaliyetleri nedeniyle basit usulden yararlanamayacakları, hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan, anılan kanunun 51’inci maddesinde ise; “Aşağıda yazılı olanlar, basit usulden faydalanamazlar:

...

8.Tavassut işi yapanlar (dayıbaşılar hariç);

...

10.Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar ile treyler, çekici ve benzerlerinin sahip veya işleticileri (Yapısı itibariyle sürücüsünden başka ondört ve daha aşağı oturma yeri olan ve insan taşımaya mahsus motorlu kara taşıtları ile yolcu taşıyanlar hariç);

...” hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, konuya ilişkin olarak yayımlanan 149 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin II/E bölümünde; dayıbaşılar (elçiler), çiftçilere işçi temin ederek bu işleri nedeniyle komisyoncu durumunda olan kişiler, olarak tanımlanmış olup; ayrıca dayıbaşılarının basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını taşımaları kaydıyla basit usulde vergilendirilebileceği, açıklamaları yapılmıştır.

Buna göre, Gelir Vergisi Kanunu’nun 47 ve 48’inci maddelerinde belirtilen basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını topluca taşımanız ve bahse konu otobüs ile sadece şehir içinde yolcu taşımacılığı yapmanız halinde, basit usulde vergilendirilmeniz mümkün bulunmaktadır. Ancak, basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını taşımakla birlikte, yolcu taşımacılığı işini şehirlerarasında yaptığınızın tespit edilmesi durumunda, basit usulde vergilendirilmenizin mümkün olmayacağı açıktır.